● اكسيد روي

فلز روي با وزن اتمي 38/65 و نقطه جوش 907 درجه سانتيگراد و با شماره 30 در جدول تناوبي عنصري به رنگ سفيد مايل به آبي(تقريبا نقره اي) مي باشد. روي يك فلز دوظرفيتي است كه پنج ايزوتوپ دارد. روي در طبيعت به صورت كربنات مي باشد كه پس از عمل فلوتاسيون به اكسيد روي ناخالص درمي آيد. اكسيد روي اغلب با ساير عناصر مخصوصاٌ سرب و كادميم، آهن و مس همراه است.

كسيد روي ماده اي است به رنگ سفيد كه بلور آن بصورت شش وجهي و وزن مخصوص آن 606/5 است و در 1800 درجه سانتيگراد شروع به تصعيد مي كند ولي نقطه جوش آن 1975 درجه سانتيگراد گزارش شده است. اكسيد روي خالص در اثر گرما برنگ زردرنگ درمي آيد ولي پس از سردشدن دوباره سفيد مي شود. اكسيد روي عمده ترين تركيب روي از نظر تجارت است و براي تهيه آن روشهاي مختلفي مورد استفاده قرار مي گيرد.

روشهاي تهيه اكسيد روي

اكسيدروي را از سنگ معدن به روشهاي مختلفي مي توان تهيه نمود كه به شرح زير مي باشد:

1- روش تهيه مستقيم

2- روش تهيه غيرمستقيم

در روش غيرمستقيم كنستانتره روي را كه از عمل فلوتاسيون كربنات روي بدست مي آيد و داراي 54 درصد روي مي باشد را با ذغال كك مخلوط نموده و سپس با نوارهاي نقاله مخصوص به كوره هاي ذوب انتقال مي دهند. حرارت كوره هاي ذوب تا حدود 1200 درجه حرارت مي باشد و روي به صورت بخار به كندانسورها هدايت مي شود و در آنجا به صورت ذوب درمي آيد و سپس به قالبهاي شمش گيري هدايت مي شود كه فرمول آن بدين صورت مي باشد:

Zno+ CO    ---------►   Zn   +   CO₂ 

پس از بدست آمدن شمش روي آنها را به قسمت دوم انتقال مي دهند. قسمت دوم بيشتر به روش فرانسوي موسوم است. در اين روش مجددا فلز روي را  1100 درجه حرارت مي دهيم پس از ذوب روي شروع به بخار شدن مي كند كه پس از بخار توسط هواكشهاي مخصوص به كانال اكسيداسيون هدايت و در آنجا به اكسيدروي تبديل مي شود. سپس در كانالهاي خنك كننده حرارت خود را از دست مي دهد و به فيلترهاي و بونكرها جهت هدايت و بسته بندي منتقل مي گردد.

اكسيد روي عمدتاً در صنعت لاستيك سازي استفاده مي شود و بايد ميزان ناخالصي هاي مس و منگنز و آهن موجود در آن به حداقل رسيده باشد.

اكسيد روي در صنايع لاستيك، سراميك و رنگينه هاي فلورسان مصرف مي گردد. بعلاوه مصرف

اكسيد روي در تهيه مواد شيميايي ديگر چه معدني و چه آلي در حال افزايش است.

مصارف زياد اكسيدروي مربوط به عايق بودن آن در مقابل جريان الكتريسيته و هدايت ظرفيت

 حرارتي زياد، خاصيت چسبندگي خوب، قدرت پوشش عالي، مقاومت كافي در مقابل اشعه مخصوصاً اشعه ماوراء بنفش و داشتن ثابت دي الكتريك متوسط آن است. اكسيدروي تهيه شده به روش غيرمستقيم معمولاً داراي خلوص بالاتر و دانه

بندي خوبي است كه براي صنايع لاستيك دانه بندي ريز كروي  و براي رنگ غيركروي مطلوب است. اكسيدروي توليد كارخانه پارس اكسيد پرتو كه با سيستم الكتروليز تهيه مي شود داراي بالاترين درجه خلوص است.  

شركت پارس اكسيد پرتو با توليد بيش از 5000 تن از اين محصول در سال تامين كننده اكسيدروي بسياري از صنايع لاستيك سازي كشور است و حدود 60% از كارخانجات لاستيك سازي نياز خود را توسط اين شركت تامين مي كنند.

اكسيدروي در صنعت لاستيك سازي نقش شاياني داشته و يكي از معمول ترين فعال كننده ها است و سبب كاهش زمان پخت شده و از نظر اقتصادي مقرون به صرفه است. و در ضمن فعال كنندگي مقاومت حرارتي را نيز افزايش مي دهد.

 اكسيدروي توليد اين كارخانه در صنايع لعاب كاشي كشور نيز نقش قابل توجهي دارد و سبب گدازآوري، براقيت لعاب و پوشش دهندگي مواد مي باشد.